"Göyçək Fatma"

Bir var idi, bir yox idi, qədim zamanlarda bir kişinin iki arvadı vardı. Birinci arvadından bir qızı vardı – adı Göyçək Fatma idi. İkinci arvad isə paxıl, acıdil bir qadın idi və Fatmanı heç sevmirdi. O, istəyirdi ki, öz qızı hər yerdə üstün olsun.

Bir gün kişinin ikinci arvadı Fatmanı çağırıb dedi:
— Get, bu yunu yuyub gətir. Yuyub təmizləməsən, evə buraxmayacağam.

Fatma yunu götürüb çaya tərəf getdi. Yunu yumaq üçün suya saldı, amma suyun axını yunu aparıb apardı. Fatma ağlaya-ağlaya suyun axarı ilə gedəndə qarşısına bir qoca çıxdı. Qoca ondan nə üçün ağladığını soruşdu. Fatma olanları danışdı.

Qoca dedi:
— Qorxma, qızım. Get o cığırla qabağa. Qarşına bir qapı çıxacaq. Qapını aç, içəri gir. Orada kim nə desə, sakitcə elə.

Fatma qocanın dediyi kimi getdi. Uzun bir yolu keçib bir böyük evə çatdı. Qapını açıb içəri girəndə gördü ki, evdə üç nəhəng Divə bənzər qarı yaşayır. Qarılar Fatmanı görüb dedilər:
— Ay qız, xoş gəlibsən. Bizim üçün bir az iş gör, sonra gedərsən.

Fatma sakitcə razılaşdı. Qarılar ona müxtəlif işlər verdilər: evi süpürmək, su gətirmək, odun doğramaq. Fatma heç birindən çəkinmədən hamısını səliqə ilə yerinə yetirdi. Qarılar onun mehribanlığını və zəhmətkeşliyini bəyənib dedilər:
— Sən yaxşı qızsan. Biz də səni boş buraxmarıq.

Onlar Fatmaya üç sandıq göstərdilər:
— Hansını istəyirsənsə, onu götür.

Sandıqlar biri böyük, biri orta, biri kiçik idi. Fatma utanaraq dedi:
— Mən kiçiyini götürərəm.

Qarılar razılıqla başlarını tərpətdilər:
— Aferin sənə, qızım. Get, amma evə çatanda sandığı yalnız ananın yanında aç.

Fatma sandığı götürüb geri döndü. Yolda onu yunu aparmış çayın kənarında tapdı və evə qayıtdı. Evə çatıb sandığı açanda içindən qızıl-gümüş, zinət əşyaları, parçalar, gözəl paltarlar tökülməyə başladı. Ata çox sevindi, amma ögey ana paxıllığından partlayırdı.

Ögey ana düşündü ki, əgər öz qızı da getsə, daha böyük sandıq gətirər. O, dərhal yunu öz qızına verdi və dedi:
— Get, Fatmanın getdiyi kimi sən də get.

Qız çaya getdi, yunu suya saldı və o da yunu itirdi. O da qocaya rast gəldi. Qoca yenə yol göstərdi. Qız həmin evə çatdı. Amma qarılar ona iş verdikdə o, heç birini səliqə ilə etmədi, onların sözünü dinləmədi və kobud davrandı.

Qarılar hirslənib dedilər:
— Sən ədəb bilmirsən. Get, sandıqlardan birini götür.

Paxıl qız dərhal ən böyük sandığı götürdü və sevincək evə qaçdı. Evə çatıb sandığı açan kimi sandıqdan ilanlar, qurbağalar, qurd-quş, həşəratlar sıçrayıb otağı doldurdu. Ögey ana qorxudan qışqırdı. Ev bir-birinə dəydi.

Ata bunları görəndə ögey arvadını danladı, Fatmanı isə bağrına basdı.
O gündən sonra Göyçək Fatma xoşbəxt və firavan yaşadı.