Biri varmış, biri yoxmuş. Uzaq bir kəndin kənarında, balaca daş evində mehriban, əliaçıq qoca bir bağban tək yaşayırmış. Bir gün bağbanın ovcuna qapqara, kiçik bir toxum düşüb. O, toxuma baxıb öz-özünə deyib: "Bunu cibimdə saxlasam, nəyə yarayar? Torpağa əmanət edim, qoy günəşin nəfəsini görsün". Toxumu həyətinin ən gün düşən guşəsinə əkib, üstünü mehribanlıqla örtüb. Hər səhər tezdən gəlib onu sulayıb, hər axşam da üstünə mehriban sözlər pıçıldayıb.
Az keçməmiş toxum cücərib, yaşıl bir cücərti torpağın üzünə çıxıb. Bağban sevincdən əl çalıb, gülə-gülə işinə davam edib. Günlər ötdükcə cücərti sapa, sap isə nəhəng bir günəbaxan gövdəsinə çevrilib. Bu elə bir günəbaxan imiş ki, yarpaqları evdən böyük, gövdəsi isə göylərə sarı uzanırmış.
Bir sabah bağban nərdivanını çiyninə atıb: "Gedim, çiçəyimin başına bir baxım", – deyib dırmaşmağa başlayıb. Dırmaşıb, dırmaşıb, nəhayət buludların arasına çatıb. Orada günəbaxanın nəhəng ləçəklərinin kölgəsində iki kəpənəyin – birinin qızılı, digərinin gümüşü rəngli – acıqlı-acıqlı mübahisə etdiyini görüb.
"Dayanın, nə üçün belə hirslisiniz?" – deyə bağban soruşub.
Qızılı kəpənək: "Mən gündüzəm", – deyib.
Gümüşü kəpənək isə: "Mən də geceyəm", – deyib.
Sonra ikisi birdən bağbandan soruşub: "De görək, hansımız daha gərəkliyik?"
Bağban gülümsəyib cavab verib: "İkiniz də əvəzolunmazsınız. Gündüz olmasa, insanlar işləyib çörək qazana bilməz. Gecə olmasa, bədən dincəlməz, ulduzlar görünməz. Hər ikinizin öz vaxtı, öz gözəlliyi var".
Kəpənəklər bu müdrik cavabdan çox razı qalıblar. Hərəsi bağbana balaca bir torba uzadıb qanad çalaraq uçub gediblər. Bağban torbaları çantasına qoyub ehtiyatla aşağı enib. Evinə girib torbaları açanda gözlərinə inanmayıb: birində bal kimi sarı mirvarilər, digərində isə gümüşü parıltılı daşlar imiş. O gündən sonra qoca bağban bolluq içində, lakin heç dəyişmədən sadə qəlbi ilə yaşamağa davam edib.
Bağbanın isə acgöz, tərs xasiyyətli bir qonşusu varmış. Onun birdən-birə var-dövlətli olmasını eşidəndə qısqanclıqdan içi-içini yeyib. Hər şeyi öyrənən kimi, öz nərdivanını götürüb o da günəbaxana dırmaşmağa başlayıb. Dırmaşdıqca ləçəkləri qırıb, yarpaqları cırıb, zorla yuxarı çatıb və mübahisə edən kəpənəkləri görüb.
"Nə vaxtdır belə səs-küy salırsınız, dincliyimi pozursunuz!" – deyə qışqırıb.
Kəpənəklər ondan da eyni sualı soruşub:
"Mən gündüzəm".
"Mən də geceyəm".
"Hansımız daha gərəkliyik?"
Qonşu təhqiramiz şəkildə cavab verib: "Hər ikinizdən zəhləm gedir. Gündüz işləməli oluram, tərləyirəm. Gecə isə yuxum qaçır, qaranlıqdan qorxuram. İkinizə də ehtiyac yoxdur".
Kəpənəklər bir-birinə baxıb susublar. Sonra ona da birər torba uzadıb uçub gediblər. Qonşu sevincdən az qala yıxılırmış. Torbaları götürüb birnəfəsə evinə qaçıb, qapını bağlayıb açmağa tələsib.
Amma torbalardan biri açılan kimi gözqamaşdırıcı işıq otağı bürüyüb, gözlərini kor edəcək qədər parlayıb. O biri torbadan isə zülmət qaranlıq yayılıb, heç nə görünməz olub. Qonşu bir işıqdan, bir qaranlıqdan özünü itirib, çığıra-çığıra bayıra qaçıb. Nəhayət başa düşüb ki, həm gündüzün, həm də gecənin öz qiyməti var imiş. O gündən sonra heç vaxt nəyəsə nankor olmayıb.
Qoca bağban isə günəbaxanının kölgəsində kənd uşaqlarına nağıl danışaraq, təbiətin hər anının qədrini bilərək ömrünü başa vurub.
Göydən üç ulduz düşüb: biri nağılı danışanın, biri onu dinləyənlərin, biri də hər şeyin öz vaxtında gözəl olduğunu anlayanların başına...
Şirin yuxular, xoş röyalar!
