Təpəgöz

Biri var idi, biri yox idi, qədim zamanlarda Nəbi adlı varlı bir kişi yaşayırdı. Onun saysız-hesabsız qoyunları, mal-qarası, böyük dövləti vardı. Amma bir dərdi vardı — övladı yox idi.

Bir gün Nəbi kişinin çobanı sürünü dağın ətəyində otarırdı. Birdən göyün üzünü qara buludlar aldı, ətrafı duman bürüdü, güclü tufan qopdu. Çoban qorxub yerə uzandı. Tufan sakitləşəndə isə sürünün arasında qəribə bir körpə gördü. Uşağın alnının ortasında yalnız bir gözü vardı.

Çoban uşağı götürüb Nəbi kişinin evinə gətirdi. Nəbi ilə arvadı övlad həsrətində olduqları üçün çox sevindilər və onu öz balaları kimi böyütməyə başladılar.

Amma çox keçmədi ki, uşağın adi insan olmadığı məlum oldu.

Hələ beşikdəykən bir oturuma bir tabaq xəmiri yeyirdi. Bir az böyüyəndə isə nə qədər yemək versələr də doymurdu. Günlərin bir günü iki toğlunu belə yeyib qurtardı.

Nəbi kişi ilə arvadı qorxuya düşdülər.

Uşaq böyüdükcə daha da güclənir, iştahı isə artırdı. Bir gün anasının qarşısında dayanıb dedi:

— Ana, sizin bütün var-dövlətinizi yesəm də, doymaram. Mənə Təpəgöz deyərlər. Mənə halallıq ver, gedim özümə başqa yerdə məskən salım.

Anasının əlindən öpüb evdən ayrıldı.

Təpəgöz uzaq bir dağda böyük mağara tapıb orada yaşamağa başladı. Nəhəng bir çinarı kökündən çıxarıb özünə çomaq düzəltdi. Ətraf kəndlərə hücum edir, qoyunları aparır, qarşısına çıxan insanlara aman vermirdi.

Ən qorxulusu isə bu idi ki, Təpəgözə nə qılınc batırdı, nə ox, nə də nizə.

İnsanlar qorxudan yurdlarını tərk etməyə başladılar.

Qaçanların arasında Qəmər adlı hamilə bir qadın da vardı. Meşədən keçərkən onun bir oğlu dünyaya gəldi. Uşağa İsgəndər adını verdi. Lakin Təpəgözün qorxusundan dayanmağa vaxt yox idi. Qəmər körpənin qoluna bir bazubənd bağladı, alnındakı balaca yaranı yaylığı ilə sarıdı və onu bir kahada gizlətdi.

Sən demə, kaha bir dişi şirin yuvası imiş.

Şir axşam yuvasına qayıdanda körpəni gördü. Əvvəlcə ona yaxınlaşmaq istəmədi, amma uşağın ağlamağına ürəyi gəlmədi. Onu öz südü ilə bəslədi və balası kimi böyütməyə başladı.

İllər keçdi.

İsgəndər güclü, qorxmaz bir igid oldu. O qədər qüvvətli idi ki, böyük qayaları yerindən tərpədə bilirdi.

Bir gün şir ona Təpəgöz haqqında danışdı.

İsgəndər dedi:

— Ana, mən bu zülmə son qoyacağam.

Şir onu fikrindən daşındırmağa çalışdı:

— Oğul, Təpəgöz tilsimlidir. Ona heç bir silah təsir etmir.

Amma İsgəndər qərarından dönmədi.

Şir ona öz tükündən verib dedi:

— Dara düşsən, bu tükü oda tut. Harada olsam, köməyinə gələcəyəm.

İsgəndər yola düşdü.

Az getdi, üz getdi, dərə-təpə düz getdi, nəhayət Təpəgözün yaşadığı dağa çatdı.

Axşam Təpəgöz qoyunlarını mağaraya gətirəndə İsgəndəri də yaxaladı.

— Səni sabah yeyəcəyəm! — deyə Təpəgöz nərə çəkdi.

İsgəndər qılıncını çıxarıb bütün gücü ilə ona vurdu. Amma qılınc Təpəgözün bədənində heç iz də qoymadı.

Təpəgöz gülüb dedi:

— Mənə nə qılınc, nə də ox təsir edər!

Gecə Təpəgöz yatanda İsgəndər bir qoyun dərisinə bürünüb sürünün arasına qarışdı. Səhər qoyunlarla birlikdə mağaradan çıxaraq qaçıb şir anasının yanına gəldi.

— Ana, onu necə öldürmək olar? — deyə soruşdu.

Şir dedi:

— Təpəgözün mağarasında tilsimli bir ox var. Yalnız həmin ox onun gözünə dəysə, onu kor edə bilər. Sonra isə onu mağaranın ortasındakı dərin quyuya salmalısan. Təpəgöz yalnız orada məhv ola bilər.

İsgəndər yenidən yola düşdü.

Bu dəfə qoyun dərisinə girib Təpəgözün sürüsünə qarışdı və mağaraya daxil oldu.

Gecə hamı yatanda dəridən çıxdı. Divardan asılmış tilsimli oxu götürdü.

Elə bu anda Təpəgöz oyandı.

— Demək, yenə sən gəlmisən! — deyə nərə çəkdi.

İsgəndər oxu yayına qoydu.

Təpəgöz gözünü əli ilə örtüb onun üstünə cumdu.

İsgəndər oxu atdı, amma ox hədəfdən yayındı. Birdən yer yarıldı və İsgəndər qaranlıq bir quyuya düşdü.

Uzun müddət qaranlıqda yol axtardı. Qarşısına əjdahalar və qəribə məxluqlar çıxdı. İsgəndər qorxmadı, onlarla döyüşüb tilsimi sındırdı. Qaranlıq dünyada əsir qalmış sehrli Zümrüd quşunu da azad etdi.

Zümrüd quşu minnətdarlıqla dedi:

— Sən məni azad etdin. Mən də səni işıqlı dünyaya çıxaracağam.

İsgəndər quşun qanadına mindi və yenidən öz dünyasına qayıtdı.

O, birbaşa Təpəgözün yanına getdi.

Təpəgöz onu görəndə təəccübləndi:

— Sən yenə sağ qaldın?!

İsgəndər cavab verdi:

— Səni məğlub etmədən geri dönməyəcəyəm!

Bu dəfə yayı diqqətlə çəkdi və tilsimli oxu düz Təpəgözün gözünə vurdu.

Təpəgöz dəhşətli bir nərə çəkdi.

— Gözüm!..

Kor olmuş Təpəgöz əllərini sağa-sola ataraq İsgəndəri tutmağa çalışdı. İsgəndər isə çevik hərəkətlərlə ondan yayınırdı.

Sonra qoyun dərisini geyinib mağaranın ortasındakı quyunun yanına keçdi və qoyun kimi mələməyə başladı.

Təpəgöz səsə tərəf gəldi.

Bir addım...

İki addım...

Elə quyunun kənarına çatanda İsgəndər bütün gücünü toplayıb onu itələdi.

Təpəgöz gurultu ilə quyunun dibinə düşdü.

Oradan yalvarmağa başladı:

— İsgəndər, məni çıxart! Daha heç kimə zərər verməyəcəyəm!

İsgəndər dedi:

— Sən çox günahsız insana zülm etmisən. Artıq heç kəs səndən qorxmayacaq.

Sonra mağaranın ağzındakı nəhəng qayanı gətirib quyunun üstünə qoydu.

Beləcə Təpəgözün zülmünə son qoyuldu.

İsgəndər şir anasının yanına qayıtdı.

Şir onu görəndə sevincək dedi:

— Oğul, sən insanların qisasını aldın. İndi isə sənə bir sirr açmağın vaxtıdır. Mən sənin doğma anan deyiləm. Səni körpə ikən kahamda tapmışam. Sənin əsl ananın adı Qəmərdir. O səni tanımaq üçün qoluna bu bazubəndi bağlayıb.

İsgəndər kövrəldi:

— Ana, məni onun yanına apar.

Şir İsgəndəri uzaq ellərdən keçirib Qəmərin yaşadığı yerə apardı.

Qəmər oğlanın qolundakı bazubəndi, sonra da alnındakı köhnə çapığı görəndə gözlərinə inanmadı.

— İsgəndər! Mənim balam!

Ana ilə oğul qucaqlaşıb uzun illərin həsrətinə son qoydular.

İsgəndər isə onu böyüdən şir anasını heç vaxt unutmadı. Şir də onların yanında qaldı.

Beləcə onlar uzun illər mehriban və xoşbəxt yaşadılar.

Göydən üç alma düşdü: biri nağılı danışanın, biri nağılı dinləyənin, biri də qorxmadan yaxşılıq uğrunda mübarizə aparanların.