Düyməcik

Düyməcik

Biri vardı, biri yox idi, bir qadın vardı. Onun uşağı yox idi, amma balaca bir qızının olmasını çox istəyirdi. Hər axşam pəncərənin yanında oturub xəyal qururdu:

— Kaş mənim də bir balam olaydı! Lap balaca olsa belə, onu çox sevərdim.

Bir gün qadın sehrbaz bir qarının yanına getdi və arzusunu ona danışdı. Qarı gülümsəyib qadına bir arpa dənəsi verdi:

— Bunu dibçəyə ək və qayğısına qal. Görəcəksən, səni necə gözəl bir sürpriz gözləyir!

Qadın evə qayıdıb dənəni torpağa basdırdı və suladı. Az sonra torpaqdan yaşıl bir zoğ çıxdı. Zoğ böyüdü, üzərində laləyə bənzəyən gözəl bir çiçək açıldı.

Qadın sevinərək çiçəyə yaxınlaşdı, ləçəklərini öpdü. Elə həmin an çiçək tam açıldı. İçində isə balaca bir qız oturmuşdu!

Qız o qədər kiçik idi ki, boyu qadının baş barmağından da balaca görünürdü. Buna görə ona Düyməcik adını verdi.

Qadın qoz qabığından onun üçün beşik düzəltdi. Bənövşə ləçəklərini döşək, qızılgül ləçəyini isə yorğan etdi.

Gündüzlər Düyməcik masanın üstündə oynayırdı. Qadın masaya su ilə dolu bir boşqab qoymuşdu. Düyməcik lalə ləçəyinə minib bu balaca göldə üzür, məlahətli səsi ilə mahnılar oxuyurdu. Qadın onu dinlədikcə ürəyi sevinclə dolurdu.

Bir gecə Düyməcik şirin yuxuda ikən açıq pəncərədən iri bir qurbağa içəri girdi. Masanın üstünə tullandı və beşiyə baxdı.

— Nə gözəl qızdır! Oğlum üçün əla gəlin olar! — dedi.

Qurbağa qoz qabığını götürüb pəncərədən çıxdı. Bağın yanındakı çaya getdi və Düyməciyi böyük bir su zanbağının yarpağına qoydu.

Səhər Düyməcik oyananda çox qorxdu. Ətrafında yalnız su vardı. Sahil isə uzaqda görünürdü.

— Mən bura necə gəlmişəm? Evimə necə qayıdacağam? — deyə ağlamağa başladı.

Bir az sonra qurbağa oğlu ilə gəldi.

— Bu da oğlum! Sən onunla bizim bataqlıq evimizdə yaşayacaqsan!

Düyməcik bunu heç istəmirdi. O, evini, anasını və rahat beşiyini xatırlayıb daha da kədərləndi.

Suyun altında üzən balaca balıqlar onun ağladığını eşitdilər.

— Bu qıza kömək etməliyik! — dedilər.

Balıqlar bir yerə yığışıb yarpağın saplağını dişləri ilə qopardılar. Yarpaq suyun üzərində hərəkət etməyə başladı. Çayın axını Düyməciyi qurbağalardan uzaqlaşdırdı.

Düyməcik göz yaşlarını silib balıqlara əl elədi:

— Çox sağ olun, balaca dostlarım!

Yarpaq çay boyunca üzürdü. Sahildəki quşlar oxuyur, günəş suyun üzərində parıldayırdı. Ağ bir kəpənək Düyməciyin başı üstündə dövrə vururdu. Qız bir az sakitləşmişdi.

Elə bu vaxt iri bir böcək uçub gəldi. Düyməciyi götürüb ağacın budağına apardı.

— Sən çox maraqlı birisən! — dedi.

Başqa böcəklər də onları görməyə gəldilər. Amma Düyməciyə baxıb narazılıq etdilər:

— Bunun cəmi iki ayağı var!

— Bığcıqları da yoxdur!

— Heç bizə oxşamır!

Böcək dostlarının sözlərinə qulaq asıb Düyməciyi ağacdan endirdi və bir çobanyastığının üstünə qoydu.

Düyməcik yenə ağladı:

— Görəsən, mən doğrudan da gözəl deyiləm?

Halbuki o, çox gözəl və mehriban bir qız idi. Sadəcə, böcəklər gözəlliyi özlərinə bənzəməkdə görürdülər.

Düyməcik bütün yayı meşədə yaşadı. Ot saplaqlarından balaca bir yataq hörüb böyük yarpağın altında yerləşdirdi. Çiçəklərin şirin nektarı ilə qidalanır, səhərlər yarpaqlardakı şeh damcılarından su içirdi.

Quşların nəğmələrini dinləyir, çiçəklərlə danışırdı. Ancaq axşamlar anasını xatırlayanda ürəyi darıxırdı.

Yay bitdi, payız gəldi. Çiçəklər soldu, quşlar isti ölkələrə uçdu. Sonra soyuq küləklər əsməyə başladı.

Düyməciyin evi olan yarpaq quruyub büküldü. Nazik paltarı onu soyuqdan qoruya bilmirdi. Qar yağanda isə hər qar dənəsi onun üçün böyük bir qar topası kimi görünürdü.

— Özümə isti bir yer tapmalıyam, — deyə düşündü.

O, meşədən çıxıb biçilmiş tarlaya getdi. Quru sünbül saplaqlarının arasından çətinliklə keçirdi. Nəhayət, bir tarla siçanının yuvasına çatdı.

Qapını yavaşca döydü:

— Mən çox üşümüşəm. Bir az isinməyə və yeməyə icazə verərsiniz?

Siçan onu görən kimi içəri çağırdı:

— Ay yazıq balaca! Tez gəl!

Yuvada isti idi. Siçan Düyməciyə yemək verdi, rahat bir yer hazırladı.

— İstəsən, qışı burada keçir. Sən mənə ev işlərində kömək edər, axşamlar nağıl danışarsan.

Düyməcik razılaşdı. Hər gün evi yığışdırır, siçana gözəl nağıllar danışırdı.

Bir gün siçan dedi:

— Bu axşam qonşumuz köstəbək gələcək. Onun böyük evi, çoxlu ərzağı və yumşaq məxmər kürkü var.

Köstəbək qonaq gələndə Düyməcik ona mahnı oxudu. Qızın səsi onun çox xoşuna gəldi.

Amma köstəbək günəşi və çiçəkləri sevmirdi. O, yerin altında yaşayır və oradan çıxmaq istəmirdi.

Bir müddət sonra köstəbək öz evi ilə siçanın yuvası arasında tunel qazdı. Onları yeni tuneldə gəzməyə dəvət etdi.

Yolda Düyməcik yerdə uzanmış bir qaranquş gördü. Quş hərəkətsiz idi.

— Yəqin, soyuqdan ölüb, — dedi köstəbək və yoluna davam etdi.

Düyməciyin isə ürəyi ağrıdı. Yayda quşların nəğmələri ona yoldaş olmuşdu.

Gecə hamı yatandan sonra o, gizlicə tunelə qayıtdı. Quru otlardan örtük hazırlayıb qaranquşun üstünə çəkdi. Sonra başını onun sinəsinə söykədi.

Birdən zəif bir səs eşitdi:

“Dup... dup... dup...”

Qaranquşun ürəyi döyünürdü!

— Sən sağsan! — deyə Düyməcik sevindi.

O, quşu isti saxladı, su və yemək gətirdi. Qaranquş yavaş-yavaş özünə gəldi.

— Çox sağ ol, balaca dostum, — dedi. — Qanadımı yaralamışdım. Buna görə başqa qaranquşlarla uça bilmədim. Soyuq başlayanda isə gücüm tükəndi.

— Narahat olma. Sağalana qədər sənə qulluq edəcəyəm!

Düyməcik bütün qış qaranquşa baxdı. Onlar yaxın dost oldular. Quş ona uzaq ölkələrdən, mavi dənizlərdən və həmişə çiçəklənən bağlardan danışırdı.

Nəhayət, yaz gəldi. Düyməcik tunelin tavanındakı kiçik dəliyi açdı. İçəri isti günəş işığı düşdü.

Qaranquş qanadlarını açıb dedi:

— Mən artıq uça bilərəm! İstəyirsən, səni də meşəyə aparım?

Düyməcik çox istəyirdi. Amma ona sığınacaq vermiş siçanı tək qoymağa ürəyi gəlmədi.

— Hələlik burada qalacağam. Sən isə uç, əziz dostum!

Qaranquş onunla vidalaşıb göyə qalxdı.

Yay boyunca Düyməcik dostunu çox düşündü. Hər səhər yuvanın qapısından göyə baxır, onun qayıtmasını gözləyirdi.

Bir gün siçan Düyməciyə dedi:

— Köstəbək səninlə evlənmək istəyir. Sən onun evində rahat yaşayarsan!

Düyməcik kədərləndi:

— Amma mən yerin altında yaşamaq istəmirəm. Mən günəşi, quşları və çiçəkləri sevirəm!

Siçan isə onun sözlərinə məhəl qoymadan toy hazırlıqlarına başladı.

Payız gələndə toy günü də çatdı. Düyməcik günəşlə vidalaşmaq üçün yuvadan çıxdı.

Əllərini göyə uzadıb pıçıldadı:

— Əlvida, gözəl günəş! Səni bir daha görə biləcəyəmmi?

Sonra balaca bir çiçəyi qucaqladı:

— Qaranquşu görsən, ona de ki, mən onu heç unutmadım.

Elə həmin anda başının üstündə tanış bir səs eşidildi:

— Civ-civ! Düyməcik!

Qaranquş geri qayıtmışdı!

Qız sevincdən ona tərəf qaçdı və başına gələnləri danışdı.

— Mən isti ölkələrə uçuram, — dedi qaranquş. — Gəl mənimlə! Sən orada günəşi və çiçəkləri doyunca görə bilərsən.

— Gələrəm! — dedi Düyməcik.

O, qaranquşun belinə minib özünü kəməri ilə möhkəm bağladı. Qaranquş göyə qalxdı. Meşələrin, dənizlərin və qarlı dağların üzərindən uçdular.

Düyməcik soyuqda quşun yumşaq lələklərinə sığınır, arada başını çıxarıb dünyaya baxırdı. Dünya necə də böyük və gözəl idi!

Nəhayət, isti bir ölkəyə çatdılar. Burada günəş parlayır, bağlarda portağallar yetişir, rəngbərəng kəpənəklər uçurdu.

Qaranquş gölün kənarındakı ağ mərmər saraya yaxınlaşdı.

— Mənim yuvam buradadır. Sən də özünə ən gözəl çiçəyi seç!

Düyməcik böyük bir ağ çiçəyi göstərdi. Qaranquş onu ləçəyin üstünə endirdi.

Amma çiçəyin içində balaca bir şahzadə vardı! Onun başında qızıl tac, kürəyində şəffaf qanadlar vardı. Boyu isə Düyməcik qədər idi.

Bu, çiçək pərilərinin şahzadəsi idi.

Şahzadə Düyməciyi mehribanlıqla qarşıladı. Başqa çiçəklərdən də balaca pərilər uçub gəldilər. Hamı yeni dostunu görməyə sevinirdi.

Düyməcik ilk dəfə özünü bu qədər rahat hiss etdi. Burada heç kim onu qəribə saymırdı.

Pərilər ona bir cüt yüngül, şəffaf qanad hədiyyə etdilər. Düyməcik qanadlarını tərpədib havaya qalxdı!

— Mən uçuram! — deyə sevinc içində güldü.

O gündən Düyməcik çiçəklərin arasında xoşbəxt yaşadı. Şahzadə ilə dostluğu sevgiyə çevrildi və onlar evləndilər. Pərilər ona Maya adını verdilər.

Qaranquş isə yuvasından dostunun sevincinə baxıb gözəl nəğmələr oxuyurdu.

Yaz gələndə qaranquş öz ölkəsinə qayıtdı. Orada nağıl danışmağı sevən bir adamın pəncərəsi üstündə yuva qurdu və ona balaca dostunun hekayəsini danışdı.

Biz də Düyməciyin nağılını beləcə eşitdik.